Maratonlar Kralı Veli Ballı

Üç atlet uzun süre birbirlerine değerek yarıştılar. İkisi sarışın beyaz tenli idi. Kırmızı formaları vardı . Biri esmer ve kara saçlı idi, beyaz forması vardı. Zaman zaman iki kırmızılının arasına giriyor ve tezatlar göze hoş geliyordu. Yarışın sonlarına doğru kırmızı formalı sarışınlardan biri geride kaldı. Şimdi yarış iki kişi arasında idi. AVEROF Stadına birlikte girdiler, yarışın bitimine 50 metre kalmıştı. Elli metreyi her ikisi bir yarış bitirir gibi değil ölüm kalım savaşı verir gibi koştular Beyaz formalı kara atlet ipi göğüslerken sevinçten, kırmızı formalı sarı saçlı sarışın sporcu ise üzüntüden ağlıyordu. Beyaz formalının göğsündeki kırmızı bir yuvarlak içine oturtulmuş bir ay yıldız vardı.

Aradan birkaç yıl geçecek ve Atina ’lı sporseverler bu cehennemi maratonu kazananı unutmayacaklardı. Bu yarış kimi Atina ’lılar için “VELİ BALLI ’nın  Sovyet maratoncuları ezdiği gün” diye yıllarca hatırlanacaktı. Bu yarışta Veli Ballı’nın derecesi iki saat 28 dakika dört saniye ve ikinci gelen Sovyet Arikov ’un derecesi iki saat 28 dakika idi ve salise farkıyla kaybetmişti.Veli Ballı saniyenin onda ikisi bir farkla kazanmıştı.

1979 daki Atina Maratonu Veli Ballı’nın en zorlu yarışıydı ama bu daldaki en büyük başarısı değildi. Çünkü ondan önceki yıllarda daha büyük başarıları vardı. 1976 Pakistan’da yapılan Uluslar arası Lahor Maratonu’na katılmış ve bu yarışta birinciliği kazanırken elde ettiği iki saat 11dakika 30 saniye ile tarihte dünya maraton klasmanında altıncı sırayı almıştı. O yarıştan sonra Veli Ballı dünyada atletizimle ilgili herkesin dikkatini çekiyor ve adı arşivlere birinci derecede önemli atletler arasına geçiyordu.

1977 Yılında ise Amerika ‘da yerleşmiş bir Türk doktorunun çabası ve ilgisi ile Olimpiyatlar dışında dünyanın en ünlü maraton yarışı olan Boston Maratonuna katıldı. Boston Maratonu 1897 yılından bu yana her yıl yapılır B u yarışta derece alanlar o yılın en büyük maratoncuları olarak kabul edilirdi.1977’de bu yarışın ikincisi Veli Ballı oldu. Aynı yıl, 1977 de Veli Ballı Balkan Şampiyonluğunu kazandı. Aralıksız bir yükselişi vardı Veli Ballı’nın bir yıl sonra Hollanda’da bir maraton daha koştu, Parkurun iki tarafına yol boyunca dizilmiş olan Türk işçilerin teşvik sesleri çıkıyordu. Çünkü yarışta AyYıldız’lı atlet Veli Ballı başı çekiyordu.Veli bu yarışı ‘Bütün parkuru hep aynı arkadaşlarla berabermişim gibi koştum’ .diye anlatacaktı. Bu yarışta Hollanda ’lıların olimpiyat ikincisi ve kısa bir süre önce Atina’da yapılan Avrupa Şampiyonası birincisi olan atletlerini geçerek birinci oldu.

Fakir bir ailenin altı çocuğundan birisiydi Veli Ballı. Muş’un Varto ilçesinde yazın çobanlık yapıyor, kışın ise okuluna bazen yürüyerek bazen de koşarak gidiyordu. Çocukluğunda tek yaptığı işin çobanlık olduğunu ifade eden Veli Ballı, 1949 yılında Varto’da Çayönü köyünde doğmuş ve 1967yılında Varto depreminden sonra ailesiyle birlikte Aydın’a gönderilmişti.Aydın vakıflar yurdunda kalıyor ve devlet tarafından okutuluyordu. Beden öğretmeni Sabri Günaydın’ın yaptırdığı üç kilometrelik bir yarışta üçüncü oldu.ve dikkati çekmişti. Daha sonraki yarışlarda başarılı olmuştu. Ama bu başarısı diğer derslerine yansımaz ve o yıl sınıfta kalır. Sınıf tekrarı yapmak istemez ve tasdiknamesini alıp köyüne döner.

Her şey bitti derken, Sabri öğretmenin üstelemesiyle 69’da Sivas’a gelir. Hem yarım kalan öğrenimini tamamlayacak hem de Demirspor’a girecektir. Katıldığı yarışlardaki performansıyla dikkat çeker. Ve bir koşudan sonra  onu atletizmde daha ileriye götürecek hocasıyla tanıştı.HİMMET KIRZUK’du antrenör Bu atletizm adamı Veli’nin yeteneğine kesinlikle inandı.ve onun her çeşit sorunu ile ilgilenmeye başladı.Veli o yıllar Bin 500, 3 bin ve 5 bin metrelerde koşuyordu.Sivas Demir spor un formasıyla yıldızlar ve gençler arası birincilikler kazandı.

Daha bir yıl geçmeden milli takıma çağrılır. O günlerdeki en büyük sorunu malzeme yetersizliğidir: “İlk başladığımda ayağımda kara lastik vardı, milli takıma girene kadar piyasanın en kötü ayakkabılarını giydik. İlk ayakkabımı Romanya’da aldım, 1971 Balkan Gençler Şampiyonası’nda.”

71 Balkan Şampiyonası’nda krosta dördüncü olur. Aynı 5000 m. pist yarışında Türkiye şampiyonu olur. 72 ve 73’de de çeşitli mesafelerde Türkiye şampiyonlukları sürer. Artık orta mesafenin en önemli atletlerinden biridir. Ama asıl hedefi maratondur. İlk maratonu 1972 de koştu. Ertesi yıl iki saat 23 dakika lık bir dereceye ulaştı Hocası Himmet Kirzuk’la maraton çalışmalarına başlayacağı yıl, hiç beklemediği bir anda kendini Kıbrıs Çıkarması’nın içinde bulur.

ARABAYLA MI GELDİN VELİ ABİ!

1975, Veli Ballı’nın en formda olduğu yıldır. O sene Pakistan’daki Lahor Maratonuna katılır. Lahor’da son dört yüzü koşmak için stadyuma girdiğinde büyük bir sessizlik kaplar ortalığı. Gayet rahat bir atlet, sanki gezintiye çıkmış gibi koşuyordur bitiş çizgisine. Yarış bittiğinde Tercüman gazetesinin muhabiri kulağına fısıldar: “Abi sen arabayla mı geldin buraya!”

Kendisi daha uzun zaman koşabilirdi. Ama atletizmde kendini ancak 26-27 yaşında iken bulmuştu. Koşmakla yaşayamayacağını anladı. Bir spor malzemesi dükkanı açmayı ve sporla işi birlikte götürmeyi denedi başaramadı. Spordan ayrılmak kaçınılmaz olmuştu ve böylece atletizmi bıraktı.

12 EYLÜL MECBURİ JÜBİLE

Veli Ballı, ülkedeki siyasi atmosferin en gergin olduğu 70’li yıllarda koşmuştu. Çatışmalardan rahatsızdı, sosyal demokrasiye inanıyordu. 77 seçimlerinde, yüzde 42’lik çoğunluk gibi, onun da umudu Ecevit’ti. 12 Eylül karanlığı ülkenin üstüne çökünce, Beden-Terbiye’deki memuriyetinden istifa etti. Son olarak 84 Avrasya Maratonu’nu koştu ve ikinci oldu.

Veli Ballı‘nın bir maratoncu olarak en büyük özelliği inatçı ve sabırlı olmasıydı. Yurt dışında bir çok yarışlara katıldı,fakat hiç birini yarıda bırakmadı.Altı kez Amerika’da ayrıca Japonya, Pakistan, Hollanda, Porto Riko, Kanada ve Atina’da iki kez koştu. Maraton bitirmemek onun için bir utançtı. Montreal’de Olimpiyat maratonu koşarken dayanılmaz ishal olmuştu.Yarışı 38’nci bitirmişti ama bitirmişti. 55 Kez milli formayla yarışan ve bir kez yarıda bırakmayan sporcumuzdur Veli Ballı

Veli Ballı, 1976’da Lahor (Pakistan) Maratonu’nda 2 saat 11 dakika 30 saniyelik derecesi ile birinci geldi. 12 yıl boyunca kırılamayacak Türkiye rekorunu ele geçiren Ballı, 1977 yılında Boston (Amerika) Maratonu’nda ikinci, 1978’de Hollanda, 1979 yılında Atina Maratonu’nda da birinci oldu. 1977 yılında Ankara’da Balkan şampiyonluğunu yakalayan Veli Ballı, 1981 yılında pistlere veda etti; ama ardından yeni bir ekol olan Zeki Öztürk, Cihangir Demirel, Nihat Yaylalı gibi atletleri bıraktı.

Orhan Budak’ın yazısından alınmıştır

Yazar: poseidon

Bir Yorum Yazın